De militairen op de voorkant van dit boek zijn niet alleen met geweer en sabel afgebeeld, maar ook met een plattegrond van de vesting die belegerd of ontzet moest worden. Mondelinge aanwijzingen voor de bouw van vestingen, oorlogsschepen en wapentuig maakten rond 1600 plaats voor schriftelijke instructies. Het was prins Maurits die bij zijn legerhervormingen controle, boekhouding en verantwoording invoerde. Een goed leger moest goed gevoed en op tijd betaald worden. Dat kon alleen als uitgaven en inkomsten in documenten vastlagen. Nog altijd bevorderen geschreven instructies de standaardisatie van werkprocessen, Documenten dienen als bewijsmateriaal, ten behoeve van verantwoording en controle, en zorgen voor duurzame en herbruikbare informatie. Wat prins Maurits begon is door de eeuwen heen voortgezet. Leger en vloot professionaliseerden en bouwden omvangrijke archieven op. Om die te kunnen gebruiken voor historisch onderzoek is inzicht nodig in de productie en de betekenis ervan. In 'Papieren krijgsmacht' legt archivaris Eric Ketelaar uit wat de documenten ons vandaag de dag nog kunnen vertellen. Afkortingen 9 Inleiding 11 Deel 1 – De Republiek der Verenigde Nederlanden 1588 -1795 1 De Republiek in oorlog. Inrichting van het Staatse leger 21 Op het Binnenhof 26 Vreemde heren 30 2 Financiering van leger en vloot 32 Macroniveau 32 Mesoniveau 35 Microniveau 39 3 Het leger te velde 41 Paard en wagen 41 Zieken en gewonden 46 Belegering 47 Water als vriend en als vijand 52 4 Het leger in garnizoen 55 Militairen en burgers in de stad 55 Fortificaties 59 Kaarten tekenen 61 5 De vloot 64 Admiraliteiten 64 Gages en kostpenningen 72 Aan boord 73 Op de werf 75 6 Wapentuig 78 Wapennijverheid en wapenhandel 78 Import van grondstoffen 79 De Geer en Trip: ondernemers in oorlogstuig 79 Kwaliteitscontrole en standaardisatie 80 Geschutgieters 81 Goederenstromen en informatiestromen 82 Wapenexport 83 Pruisische en Zwitserse artilleriespecialisten 84 Deel 2 – De Bataafs-Franse tijd 1795-1813 7 Bataven en Fransen 89 Nederland eenheidsstaat 89 Kaarten en tekeningen 91 De Bataafse Marine 92 Deel 3 – Het Koninkrijk der Nederlanden 1814-1940 8 Militaire archivering 97 Verschriftelijking in beeld 97 Reglement van administratie 1814/1819 99 ‘Het huishouden van de Marine’ 100 Compagniesboek, monsterrol en stamboek 102 Boekhouding 105 Archief van Oorlog 107 Opleiding van administrateurs met een goede, duidelijke en vaardige hand van schrijven en een goed militair voorkomen 108 Reglement van administratie 1886 110 Sleur- en leugenrapporten 111 Dagboeken 113 Militaire rechtspraak 114 9 Tot de Grote Oorlog 117 Relaties 117 Mobilisatie 1830-1839 117 Dienstplicht 119 Inkwartiering 124 Inundaties in Noord-Brabant, Limburg en Zeeland 125 Garnizoenen 127 Hospitalen 133 Mobilisatie 1870 135 Dode weermiddelen 137 Bewapening 139 De Marine 141 10 De Grote Oorlog en het Interbellum 146 Mobilisatie 1914-1918 146 Inzet van de gemeenten 149 Internering van militairen 151 Schaarste 153 Bouwen voor Defensie en voor Waterstaat 155 Wapenproductie en wapenhandel 157 Onder en boven water. Duikboten, vliegtuigen en schepen als drijvend archief 159 Oorlog op papier 163 11 De Tweede Wereldoorlog: aanloop en capitulatie 165 Mobilisatie 1938-1939 165 Afvoer burgerbevolking 170 Schaarste 171 Industriële mobilisatie 172 Staat van beleg 1940 173 Capitulatie 175 12 Wat bleef in de archieven bewaard? 176 Vernietiging 176 Brand en andere rampen 177 ‘The silence of the archive’ 178 Staten-Generaal, Raad van State, stadhouders 180 Ministeries van Oorlog en Marine 180 Archief der Genie 181 Niet-overheidsarchieven 182 Gedrukte bronnen 183 Geografie van archieven 184 Context 185 13 Slotbeschouwing 186 Duurzaamheid van informatie 186 Opties en keuzes 186 Formaliteiten 187 Tellen 187 Fraude 188 Belanghebbenden 188 Coöperatieve archivering 188 De militaire geest 189 Noten 191 Verantwoording 232 Gebruikte bronnen 235 Namenindex 255 Zakenindex 258