Hoe komt het dat slimme leiders soms zo vastlopen in samenwerking? Waarom escaleert een gesprek, juist als het erop aankomt? En hoe kan het dat gedrag dat ooit effectief was, ineens averechts werkt? Hoe komt het dat slimme, capabele leiders soms zo vastlopen in samenwerking? Waarom escaleert een gesprek, juist als het erop aankomt? En hoe kan het dat gedrag dat ooit effectief was, ineens averechts werkt? Dit boek onthult een verrassende oorzaak: we zetten onbewust sociale strategieën in die onder druk door­schieten. Normaal gesproken dragen deze strategieën bij aan verbinding, invloed of resultaat. In spannende situaties verliezen ze hun kracht en slaan ze om in ineffectiviteit, irritatie of conflict. De auteurs noemen dit doorschietgedrag. Met herkenbare praktijkvoorbeelden, inzichten uit hun advieswerk en twaalf uitgewerkte strategieën, bieden Jaap van Werven en Harry Vermeulen een scherpzinnige en praktische kijk op menselijk gedrag in organisaties. Hun pleidooi voor ‘rolflexibel leiderschap’ is overtuigend en genuanceerd. Doorschietgedrag is een tijdloos boek om steeds weer op terug te grijpen, voor de startende leidinggevende tot de doorgewinterde bestuurder. Het geeft je handvatten om weg te blijven van disfunctioneel gedrag waar jijzelf en anderen last van hebben. Hoe komt het dat slimme, capabele leiders soms zo vastlopen in samenwerking? Waarom escaleert een gesprek, juist als het erop aankomt? En hoe kan het dat gedrag dat ooit effectief was, ineens averechts werkt? Dit boek onthult een verrassende oorzaak: we zetten onbewust sociale strategieën in die onder druk door­schieten. Normaal gesproken dragen deze strategieën bij aan verbinding, invloed of resultaat. In spannende situaties verliezen ze hun kracht en slaan ze om in ineffectiviteit, irritatie of conflict. De auteurs noemen dit doorschietgedrag. Met herkenbare praktijkvoorbeelden, inzichten uit hun advieswerk en twaalf uitgewerkte strategieën, bieden Jaap van Werven en Harry Vermeulen een scherpzinnige en praktische kijk op menselijk gedrag in organisaties. Hun pleidooi voor ‘rolflexibel leiderschap’ is overtuigend en genuanceerd. Doorschietgedrag is een tijdloos boek om steeds weer op terug te grijpen, voor de startende leidinggevende tot de doorgewinterde bestuurder. Het geeft je handvatten om weg te blijven van disfunctioneel gedrag waar jijzelf en anderen last van hebben. Leeswijzer: zo haal je het maximale uit dit boek 11 Voorwoord Hoe dit boek je team, je leiderschap en je organisatie direct beter maakt 13 Erik van Loon Inleiding 16 Waarom doorschietgedrag overal voorkomt (en wat je kunt doen voordat het misgaat) 17 Hoofdstuk 1 Het Power-gedragsmodel: onmisbaar voor wie anderen en zichzelf wil begrijpen 22 1.1 Het Power-gedragsmodel 24 1.2 Opbouw van de 8 gedragsrollen 26 1.3 Gedragskenmerken per rol 32 1.4 Doorschietgedrag 46 1.5 De vier basislijnen 48 1.6 De beslisstijl van elke rol 51 Hoofdstuk 2 Leiderschap en beïnvloedingsstrategieën 56 2.1 Onbewust gedrag met een averechts effect 58 2.2 Het spanningsveld tussen eigenbelang en organisatiebelang 59 2.3 Een praktijkvoorbeeld uit de top van een organisatie 61 Hoofdstuk 3 De 12 sociale strategieën die elke leider, bestuurder of ondernemer gewoon moet kennen 66 3.1 Een nieuwe taal om je eigen gedrag te sturen 68 3.2 Een kader en korte karakteristiek van het model 69 Hoofdstuk 4 Zelf doen: activiteiten die je niet kunt, mag of wilt overlaten aan anderen 70 4.1 Strategie 1. Doe-het-zelven 74 4.2 Strategie 2. Storytelling 77 4.3 Strategie 3. Concurreren 80 4.4 Strategie 4. Politiek bedrijven 82 Hoofdstuk 5 Samenwerken: 'Ik heb de ander nodig' 84 5.1 Strategie 5. Samenwerken 87 5.2 Strategie 6. Netwerken 90 5.3 Strategie 7. Onderhandelen 92 5.4 Strategie 8. Wederzijds afhankelijk maken 96 Hoofdstuk 6 Macht: gebruikmaken van je positie om anderen je wil op te leggen 100 6.1 Strategie 9. Uitsluiten 104 6.2 Strategie 10. Onderwerpen 108 6.3 Strategie 11. Vechten 113 6.4 Strategie 12. Uitbesteden 118 Hoofdstuk 7 Samenwerken als sleutel tot succes 120 7.1 Soorten samenwerking 122 7.2 Samenwerken binnen een managementteam 128 7.3 Wanneer als team optreden, en wat daarvoor nodig is 132 7.4 Waarom samenwerken vaak stokt 133 7.5 Investeren in teamontwikkeling 134 7.6 Optreden als team wanneer er iets op het spel staat 136 7.7 Het Teamgedragsmodel 138 7.8 Gestructureerd een belangrijk onderwerp behandelen 140 Hoofdstuk 8 Leiderschap loopt via gesprekken 144 8.1 De werking van een gesprek 146 8.2 Het vermijden van doorschietgedrag 148 8.3 Het maken van 'de oversteek' 153 8.4 Het belang van 'het lege hoofd' 157 8.5 Samenvatting: leiderschap loopt via gesprekken 159 Woord van dank 164 Over de auteurs 166 Verantwoording 168