Spelen is niet voor elk kind vanzelfsprekend. Kinderen met een ontwikkelingsvraag ‒ mogelijk verbonden aan een autismespectrumstoornis, ADHD, een licht verstandelijke beperking, een visuele of auditieve beperking, een taalontwikkelingsstoornis of een ernstige meervoudige beperking ‒ hebben vaak ondersteuning nodig om tot spel te komen. Hoe begeleid je deze kinderen zodat ook zij spel kunnen ontdekken, beleven en erin kunnen groeien? In Als spelen een uitdaging is beschrijft Wilna van den Heuvel een methodiek voor spelbegeleiding die aansluit bij de unieke behoeften van deze kinderen. Met de methodiek kun je kinderen begeleiden om ‘beter’ te gaan spelen, wat weer effect heeft op de totale ontwikkeling. Deze praktijkgerichte en mede door wetenschappelijk onderzoek ondersteunde aanpak wordt al jaren succesvol toegepast binnen onder andere Spel aan Huis en de opleiding Spelagogiek, en is opgenomen in de databank van het Nederlands Jeugdinstituut. Wilna van den Heuvel heeft jarenlange ervaring in het (speciaal) onderwijs en als spelagoog. Ze gaf les bij diverse (post-)hbo-opleidingen, waaronder Spelagogiek en Speltherapie, en werkte met kinderen met uiteenlopende ontwikkelingsvragen. Daarnaast is zij actief betrokken bij de praktijk en de scholing van professionals in spel en spelbegeleiding. Zij maakte ook de fraaie illustraties in dit boek. Voorwoord 5 Woord vooraf 9 Inleiding 11 Deel 1 Spelen maar... 15 1 Wat is spelen? 16 2 Het belang van spelen 22 3 Voorwaarden en belemmeringen die van invloed zijn op het spel 32 4 Veiligheid door verbinding 42 Deel 2 Samen of alleen, de methodiek van spelbegeleiding 51 1 De methodiek van spelbegeleiding 52 2 Samenspelen en groepsspelbegeleiding 95 Deel 3 Verdieping 119 1 De speelwerelden van Vermeer, Scholten en een beetje Piaget 120 2 Nog meer spelindelingen 147 3 Spelen met regels 165 4 Spelen en ow 175 5 Spelen in andere culturen 181 6 Spelen en schermtijd 198 7 Inrichting van de speelruimte 208 8 Gerelateerde methoden 215 9 Speelweetjes 221 Deel 4 Spel en spelbegeleiding voor kinderen bij wie spelen een uitdaging is 225 1 Spelen met een autismespectrumstoornis (ASS) 226 2 Spelen met AD(H)D 247 3 Spelen met een licht verstandelijke beperking (LVB) 261 4 Spelen met een (ernstig) meervoudige beperking 268 5 Spelen met een visuele beperking 280 6 Spelen met een auditieve beperking 288 7 Spelen met een taalontwikkelingsstoornis (TOS) 297 Extra materiaal bij dit boek 306 Woord van dank 307