Huis Gnadenthal, een portret van een landhuis vol historie. Toen Pia van Wijnbergen een gravure vond van het Gnadenthal bij Kleef naar een tekening van Jan de Beyer, inspireerde dat haar om onderzoek te doen naar de geschiedenis van het familiehuis dat ze in haar jeugd had leren kennen. Het Gnadenthal. Een geschiedenis van het huis en zijn bewoners leest als een portret van de opeenvolgende bewoners: de families Blaspiel, Cloots en Van Hövell. De familie Blaspiel bekleedde belangrijke posities aan het Pruisische hof. De Nederlandse rentenier Cloots kocht het Gnadenthal en zijn revolutionaire zoon Anacharsis leeft nog altijd voort in de kunst. De laatste familie die het Gnadenthal in de negentiende en twintigste eeuw bewoonde, was de familie Van Hövell. Arnold van Hövell trouwde in 1806 met Clara Cloots; hij werd grootgrondbezitter door de aankoop van talloze landerijen en mecenas voor de katholieke gemeenschap. Behalve de familiegeschiedenis komen ook de bouwgeschiedenis van het huis, het interieur, het tuinontwerp, de familiekerk en schilderijencollectie aan bod. Pia van Wijnbergen deed archiefonderzoek en bestudeerde de bibliotheek van haar familie. Ze vond kasboeken, huishoudboekjes en oorlogsdagboeken en bracht met al die bronnen de geschiedenis van het Gnadenthal tot leven. Het landhuis op de grens van Nederland en Duitsland staat er nog altijd als een stille getuige van de families die er vanaf 1700 woonden in veranderende tijden, in oorlog en vrede. Voorwoord 7 Inleiding 8 DEEL I DE BEWONERS De voorgeschiedenis, de hof Ganswick en het klooster Gnadenthal tussen 1330 en 1590 13 Een korte schets van de machthebbers in Kleef in de zeventiende eeuw 20 Het geslacht Blaspiel Lucas Blaspiel, een ambitieuze lakenhandelaar (1585-1668) 26 Werner Wilhelm Blaspiel, geheimraad en diplomaat in oorlogstijd (1621-1681) 30 Johan Maurits Blaspiel, bouwheer van het Gnadenthal (1660-1723) 42 Dorothea Blaspiel-von Hoff, hofdame in Berlijn (na 1676-1748) 46 Anna Margarete, de katholieke zuster van de protestantse Johan Maurits (1666-ca. 1737) 53 Het Gnadenthal staat te koop 55 De familie Cloots Rijke kooplieden in Amsterdam en Antwerpen 59 Thomas Franciscus, erfgenaam van een groot vermogen (1720-1767) 64 Een obelisk in Xanten voor Cornelis de Pauw (1739-1799) 72 Anacharsis Cloots, revolutionair in Parijs, l’orateur du genre humain (1755-1794) 75 Alexandrine Cloots-van Daell, een weduwe met expansiedrift (1728-1797) 83 Pachters en personeel op het Gnadenthal 86 De familie Van Hövell Arnold (1779-1867) huwt Clara de laatste Cloots, erfdochter van het Gnadenthal 93 De kinderen van Arnold en Clara (1786-1817) 100 Kleinzoon Otto, de nieuwe heer van het Gnadenthal (1841-1920) 107 Rudolf, heer van het Gnadenthal in oorlogstijd (1870-1955) 112 Victor van Hövell, de laatste bewoner van het Gnadenthal (1919-2014) 129 DEEL II HUIS EN HOF De bouwgeschiedenis van het huis 133 Van barokke tuin naar slingerpaden 142 Het interieur 160 De schilderijencollectie 171 De St. Lambertuskerk, het mecenaat van Arnold 196 Et ego in Clivia 210 Gnadental en Geldersch Landschap & Kasteelen 218 Beleidsplan Stichting Vrienden van Kastelen 2024-2029 221 Bijlagen Stambomen 225 Portrettengalerij 233 Inventarislijst 1935 247 Literatuur en bronnen 254 Register 262 Illustratieverantwoording 271