Eind 1986 komt al na zes jaar een roemloos einde aan het Koor van het Concertgebouworkest. Riccardo Chailly trekt dan de stekker uit een project waarmee Bernard Haitink met veel verve is begonnen. Hoe kon dat gebeuren? Zijn in de opzet en uitvoering fouten gemaakt? Of zijn een toporkest en een koor van amateurzangers niet met elkaar op één podium te verenigen? Dit boek beschrijft en analyseert de geschiedenis van het koor aan de hand van verslagen, correspondentie en recensies. Gesprekken met enkele betrokkenen vullen deze aan. Had het ook anders kunnen gaan? En, zo ja, hoe? Voor een antwoord op die vraag put de auteur, zelf enkele jaren lid van het Koor van het Concertgebouworkest, inspiratie uit gesprekken met artistiek leiders en (bestuurs)leden van het London Symphony Chorus, het Berliner Philharmonischer Chor en Laurens Vocaal uit Rotterdam. Daaruit blijkt dat samenwerking tussen topprofessionals en amateurs heel goed mogelijk is. Maar daaraan zijn wel voorwaarden verbonden. Voorwoord 1 Zingen doet de mens van oudsher al – ook in koor 12 Oorsprong en geschiedenis van de koorzang 12 Zingen in Nederland 16 Ontwikkelingen in Engeland en Duitsland 17 Een nieuw Concertgebouw in Amsterdam 20 2 Een eigen koor voor het Concertgebouworkest 22 Begin van een discussie 22 Arthur Oldham als ‘chorusmaster’ 23 De kogel is door de kerk 26 Morrende koren 27 Wervingscampagne 31 Het repeteren begint 33 Planning voor de eerste tijd 35 ‘Een koor kunnen we missen – een tweede fagot niet’ 37 3 Het Koor van het Concertgebouworkest maakt zijn debuut 39 Besloten openingsconcert 39 Kritiek op de omvang van het koor 40 Oldham reageert 43 Volgende producties 44 Incident tussen koorlid en orkestlid 46 Neeme Järvi en Jaap van Zweden debuteren 46 Het koor maakt kennis met Harnoncourt 48 Berlioz ligt het koor goed 49 Oldham stelt nieuwe financiële eisen 50 4 Een wat kleiner koor en een a-capellaconcert 51 Leegloop door straffe aanpak? 51 Te Deum van Berlioz in de herhaling 53 Johannes-Passion leidt tot een ontevreden Harnoncourt 54 Eerste en enige a-capellaconcert 56 Haitink dreigt te vertrekken 57 5 Een zekere bestendiging 59 Schöpfung, Resurrection, Auferstehung, en Schicksal 59 Eerste keer Mahlers Tweede 61 En dan weer de Matthäus-Passion – met Harnoncourt 62 rai-concert onder Anton Kersjes 65 Dolf van Dantzig neemt afscheid 67 Opnieuw crisis met Oldham 68 6 Twee seizoen zonder noemenswaardige perikelen 72 La Damnation de Faust 72 Vertrekt Haitink nu echt? 73 Heeft Harnoncourt zijn langste tijd gehad? 76 Operarepertoire 77 Een Russisch jaar met Sjostakovitsj en Rachmaninov 78 Brahms onder Jan Krenz 81 7 Tijd voor een andere chorusmaster? 83 Voor Harnoncourt is de maat vol 83 Uitkijken naar een andere chorusmaster? 84 Beethovens Negende in de vergelijking 86 Afscheid Theo Olof 87 Dirigentenperikelen 89 8 Het laatste volledige seizoen 92 Brittens War Requiem 92 Inschakelen van conservatoriumstudenten? 93 Haitink blijft toch nog even 95 Een nieuwe dimensie: Riccardo Chailly 97 9 Een dissonant slotakkoord 100 De laatste stuiptrekkingen 100 Oldham neemt weer ontslag – ditmaal voor het laatst 101 Besluit tot opheffing 105 Interne en externe communicatie 107 Who is to blame? 109 De afwikkeling en een nieuw koor 110 De beroepskoren staan in de rij 111 10 Hoe had het anders kunnen gaan? 113 Gebrekkige voorbereiding 113 De crisis met Harnoncourt 114 Geen onderzoek naar Oldhams antecedenten 116 Het London Symphony Chorus als voorbeeld 118 Of moeten we naar Laurens Vocaal in Rotterdam kijken? 119 Laurens Symfonisch in beeld bij het Koninklijk Concertgebouworkest 121 Het kan dus wel 122 Literatuur 125 Recensies en andere krantenartikelen 125 Over de auteur 135